Als je jezelf niet meer herkent na verlies

Na een verlies kan niet alleen iemand ontbreken. Ook vertrouwde delen van je dagelijks leven kunnen veranderen.

Misschien neem je beslissingen die vroeger samen werden genomen. Een dagelijkse rol krijgt een andere vorm. Gewoonten, toekomstplannen of sociale contacten verschuiven.

Dan kan een vraag opkomen als: wie ben ik nu?

Die vraag hoeft niet meteen een antwoord te krijgen.

Verlies kan je dagelijks leven anders maken

Een belangrijke relatie is vaak verweven met routines, verantwoordelijkheden en verwachtingen.

Wie beslissingen met een partner deelde, kan merken hoe anders het is om die alleen te nemen. Wie langdurig voor iemand zorgde, kan ervaren dat een groot deel van de dagelijkse structuur verandert wanneer die zorg wegvalt.

Ook binnen een familie of vriendenkring kunnen gewoonten en verantwoordelijkheden verschuiven.

Dat hoeft niet te betekenen dat je jezelf volledig kwijt bent.

Je kunt veel van jezelf herkennen en tegelijk merken dat bepaalde vertrouwde aanknopingspunten veranderd zijn.

Niet alles hoeft opnieuw opgebouwd te worden

Na verlies wordt soms gesproken over een nieuw leven opbouwen, jezelf opnieuw vinden of groeien door wat er is gebeurd.

Dat kan voor sommige mensen passen. Het is geen opdracht.

Sommige dingen veranderen vanzelf. Andere kies je bewust. Veel dingen blijven ook gewoon hetzelfde.

De vraag hoeft daarom niet te zijn: wie moet ik worden?

Je kunt kleiner kijken: wat is veranderd, wat is gebleven en wat weet ik nog niet?

Rollen kunnen veranderen zonder te verdwijnen

Mensen beschrijven zichzelf vaak via relaties en rollen: partner, ouder, kind, vriend, collega of mantelzorger.

Na een overlijden kan de dagelijkse invulling van zo'n rol ingrijpend veranderen. Dat betekent niet automatisch dat de betekenis ervan verdwijnt.

Iemand kan zich bijvoorbeeld nog altijd partner of ouder voelen, ook al is de relatie niet meer op dezelfde manier in het dagelijks leven aanwezig.

Hoe je jezelf ervaart bestaat bovendien uit meer dan één relatie of rol. Ook interesses, waarden, herinneringen, andere relaties en manieren van handelen spelen mee.

Daar hoeft geen nette overgang van een oude naar een nieuwe versie van jezelf uit te ontstaan.

Tegenstrijdige ervaringen kunnen naast elkaar bestaan

Je kunt verlangen naar wat was en tegelijk iets nieuws prettig vinden.

Je kunt blij zijn dat je opnieuw plannen maakt en tegelijk wensen dat je ze nog samen kon bespreken.

Je kunt je de ene dag vertrouwd voelen met jezelf en op een ander moment veel minder.

Dat hoeft niet tot één sluitend verhaal te worden gemaakt.

Een nieuw verhaal is geen verplicht eindpunt

Na verlies kan ook hoe vertrouwd of duidelijk je beeld van jezelf voelt veranderen. Dat betekent niet dat iedereen na verlies een nieuwe identiteit moet vormen.

Ook betekenis vinden of persoonlijke groei ervaren is geen noodzakelijke uitkomst.

Een verlies hoeft geen les te worden en hoeft niet positief gemaakt te worden.

Als de grote vraag te groot is

Wie ben ik nu? kan veel omvatten.

Soms is een concretere vraag bruikbaarder:

• Welke dagelijkse gewoonte is veranderd?

• Welke beslissing voelt nu anders?

• Welke rol of verantwoordelijkheid heeft een andere vorm gekregen?

• Wat voelt nog vertrouwd?

• Wat wil ik voorlopig openlaten?

Je hoeft daar geen conclusie aan te verbinden.

Verandering opmerken is iets anders dan beslissen wie je voortaan moet zijn.